Er is veel aandacht voor sociale veiligheid op de werkvloer. Toch krijgen wij regelmatig de vraag: “Moeten wij als organisatie eigenlijk een vertrouwenspersoon hebben?”

Het wetsvoorstel ligt nog bij de Eerste Kamer

In mei 2023 stemde de Tweede Kamer in met een wetsvoorstel dat organisaties met meer dan 10 medewerkers zou verplichten om een vertrouwenspersoon aan te stellen. Sindsdien ligt het voorstel bij de Eerste Kamer.

Door politieke ontwikkelingen, waaronder de val van kabinet-Rutte IV en de gewijzigde samenstelling van de Eerste Kamer, is de behandeling vertraagd. Op dit moment is er nog geen duidelijkheid over wanneer en of deze verplichting daadwerkelijk ingaat.

De RI&E: sociale veiligheid hoort op de agenda

In de Risico-Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) wordt psychosociale arbeidsbelasting (PSA) expliciet benoemd. Onderdeel daarvan is de vraag hoe een organisatie omgaat met ongewenst gedrag, zoals pesten, intimidatie, discriminatie of seksuele grensoverschrijding.

Wanneer een organisatie onvoldoende maatregelen heeft genomen om psychosociale risico’s te beperken, kan de Arbeidsinspectie ingrijpen. Het ontbreken van een vertrouwenspersoon kan daarbij een aandachtspunt zijn. Jurisprudentie laat zien dat rechters bij de beoordeling van situaties rondom sociale veiligheid steeds vaker meewegen of een organisatie beschikt over een vertrouwenspersoon en veilige, toegankelijke meldroutes.

De Wet bescherming klokkenluiders

Ook de Wet bescherming klokkenluiders speelt hierin een rol. Organisaties met 50 of meer medewerkers moeten beschikken over een interne meldregeling voor het melden van misstanden.

Een vertrouwenspersoon is hierbij niet formeel verplicht, maar vervult in de praktijk vaak een belangrijke rol als onafhankelijk aanspreekpunt voor medewerkers die twijfelen, advies nodig hebben of een melding willen doen.

Niet verplicht betekent niet vrijblijvend

De juridische vraag is dus eenvoudig: moet het?
De organisatorische vraag is belangrijker: wil je wachten tot het nodig is?

Ongewenst gedrag ontstaat niet alleen in organisaties waar geen aandacht is voor cultuur of veiligheid. Het kan overal voorkomen. Het verschil zit vaak in de vraag of medewerkers op tijd ergens terechtkunnen voordat het escaleert naar langdurig verzuim, conflicten, juridische procedures of reputatieschade. De investering in een professionele vertrouwenspersoon valt in het niet bij de kosten van één geëscaleerde situatie.